10 daqiqa o‘qish
Abdulaziz Abdurahmonov Erkinjon o‘g‘li — Business management yo‘nalishida tahsil olayotgan, GrowX loyihasiga asos solgan hamda mentorlik va volontyorlik yo‘nalishlarida ishtirok etayotgan yosh. Uning qisqa bioyozuvida aynan besh jihat jamlangan: Business management talabasi, GrowX asoschisi, Volontyorlar maktabi mentori, Eco-Schools mentori va YCC loyihasi mentori. Bu belgilar uning qiziqishlari faqat bir nazariy yo‘nalish bilan cheklanmasdan, jamoa bilan ishlash, tashabbus ko‘rsatish va boshqalarning rivojlanishiga hissa qo‘shishga ham bog‘langanini ko‘rsatadi.
U 2010.04.21 kuni Qo‘qon shahrida tug‘ilgan va hozir ham Farg‘ona viloyatining Qo‘qon shahrida yashaydi. Shu hudud uning shaxsiy shakllanishi, atrofidagi odamlar bilan muloqoti va ilk tashabbuslarining makoni hisoblanadi. Abdulazizning o‘zi haqidagi ma’lumotlarda ota-onasi bilan kechgan mazmunli suhbatlar, psixologiyaga qiziqish, sport hamda kitobxonlik alohida o‘rin egallaydi.
Uning qarashlarida maqsad sari izchil harakat qilish, insonlar bilan to‘g‘ri muloqot qurish va qiyin holatlarda ruhiy bardamlikni saqlash g‘oyalari yaqqol ko‘rinadi. Bu qarashlar mentorlikdagi yondashuvi bilan ham tutashadi: u liderni jamoaning yuragi va miyasi deb biladi, lekin bunday o‘rinda faqat boshqarish emas, har bir ishtirokchini tushunish, unga vaqt ajratish va mas’uliyatni zimmasiga olish muhimligini ta’kidlaydi.
Abdulaziz Abdurahmonov Erkinjon o‘g‘li 2010-yil 21-aprelda, ya’ni 2010.04.21 sanasida Qo‘qon shahrida tug‘ilgan. Uning yashash manzili ham Farg‘ona viloyati, Qo‘qon shahri sifatida ko‘rsatilgan. Tug‘ilgan va yashab kelayotgan hududning bir ekani uning hayotiy kuzatuvlari, kundalik muloqoti va dastlabki ijtimoiy tajribasi shu muhit bilan bog‘liqligini anglatadi.
Uning shaxs sifatida qaror topishida ota-onasining munosabati muhim ta’sir ko‘rsatgan. Ota-onasining unga kattalardek muomala qilishi, hayotda erishishi kerak bo‘lgan yutuqlari va kelajagi haqida suhbatlashishi uning hayotidagi burilish nuqtasi bo‘lgan. Bu holat unga yoshligidan kelajak haqida mulohaza yuritish, maqsadlarning qadrini anglash va qarorlarga mas’uliyat bilan qarash imkonini bergan bo‘lishi mumkin.
Oiladagi bunday muloqot Abdulazizning keyingi qarashlariga hamohangdir. U insonning imkoniyati xohish va harakat bilan bog‘liq, deb hisoblaydi. Uning shiori: «Qila olmayman degan so‘z yo‘q, xohlamayman degan so‘z bor». Ushbu ibora uning qiyinchilikni qat’iy yakun emas, balki intilish va iroda orqali yengib o‘tiladigan holat sifatida ko‘rishini ifodalaydi.
Promo kodAriza →
Mazkur prinsip faqat shaxsiy natija haqida emas, balki o‘z ustida ishlash haqidagi qarashni ham aks ettiradi. Ota-onasi bilan kelajak va yutuqlar to‘g‘risida olib borilgan suhbatlar, uning shioridagi qat’iyat hamda boshqalarga yo‘llagan tavsiyalar bir nuqtada uchrashadi: inson o‘zini cheklab qo‘ymasligi, maqsad qo‘yishi va unga tomon amaliy qadam tashlashi lozim. Abdulazizning shakllanishida shu fikrlar tayanch vazifasini bajargani ko‘rinadi.
Abdulazizning ta’lim darajasi «O‘rta, O‘zbekiston» tarzida ko‘rsatilgan. U Business management yo‘nalishi bo‘yicha tahsil olmoqda. Ushbu yo‘nalishni tanlashi uning kelajakda boshqaruv, tashabbus va sohaviy ekspertlik bilan bog‘liq rejalari mavjudligi bilan mantiqan uyg‘unlashadi.
Business management unga qiziq bo‘lgan yo‘nalish sifatida faqat kasbiy reja emas, balki jamoa, maqsad va mas’uliyat haqidagi qarashlari bilan ham bog‘langan. U lider guruhning yuragi va miyasi ekanini aytadi. Uning fikricha, ayrim holatlarda qalbni eshitish, ayrim vaziyatlarda esa aqlni ishlatib ish tutish kerak. Bunday muvozanat boshqaruvga oid tasavvurida insoniy munosabat va puxta qaror bir-biridan ajralmasligini ko‘rsatadi.
U jamoa a’zolarining qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltirish va teng taqsimlashni liderning vazifasi deb biladi. Uning ta’kidlashicha, hamma ishni liderning o‘zi bajarmaydi; lider ilhomlantiradi, motivatsiya beradi va jamoani bitta maqsad sari yetaklaydi. Shu nuqtai nazar uning o‘qiyotgan yo‘nalishi bilan mentorlik amaliyoti orasidagi bog‘liqlikni anglashga yordam beradi.
Abdulaziz uchun jamoaviy harakat ma’nosiz faoliyat bo‘lmasligi kerak. Unga ko‘ra, jamoa aniq va erishsa bo‘ladigan maqsadga intilgandagina bir butun holda harakat qiladi. Bu yondashuv uning maqsadlarni real belgilashga ahamiyat berishini ko‘rsatadi. U uzoq muddatli orzularni ham aniq yo‘nalish — Business management bo‘yicha chuqurlashish va soha eksperti sifatida ishlash bilan ifodalaydi.
Abdulaziz GrowX loyihasi asoschisi sifatida qayd etilgan. Loyiha mazmuni, tashkil topgan sanasi va alohida faoliyat yo‘nalishlari berilmagan bo‘lsa-da, asoschilik maqomi uning tashabbus ko‘rsatish istagini bildiradi. Bu rol uning faqat tayyor jarayonga qo‘shilish bilan emas, balki yangi g‘oya atrofida harakatni yo‘lga qo‘yish bilan ham bog‘liqligini ko‘rsatadi.
U O‘zbekiston volontyorlar assotsiatsiyasi Farg‘ona viloyati Volontyorlar maktabi mentori sifatida faoliyat yuritadi. Mentorlik yoshlar yoki jamoa ishtirokchilari bilan bilim, ko‘nikma va tajriba almashishga qaratilgan mas’uliyatli rol hisoblanadi. Abdulazizning lider haqidagi qarashlarida har bir a’zoga vaqt ajratish, uning kamchiliklari ustida birga ishlash va jamoa a’zolari haqida ma’lumotga ega bo‘lish kerakligi aytilishi bu vazifaga nisbatan e’tiborli munosabatni anglatadi.
Shuningdek, u Farg‘ona viloyati Eco-Schools mentori hamdir. Eco-Schools yo‘nalishidagi mentorlik uning faoliyat doirasi turli tashabbuslarni qamrab olishini ko‘rsatadi. Mazkur rol doirasidagi aniq tadbirlar yoki natijalar keltirilmagan bo‘lsa-da, mentorlik maqomining o‘zi uning boshqalarni yo‘naltirish, qo‘llab-quvvatlash va jamoaviy jarayonlarda qatnashish tajribasini ifodalaydi.
Abdulaziz Farg‘ona viloyati YCC loyihasi mentori sifatida ham tilga olinadi. Volontyorlar maktabi, Eco-Schools va YCC loyihasidagi mentorlik rollari uning bir nechta jamoaviy maydonda ishtirok etayotganini bildiradi. Faoliyatini qachondan va qanday boshlagani haqidagi savolga «Yo‘q» javobi berilganligi sababli uning ilk amaliy qadamlariga oid vaqt ketma-ketligi aniq emas. Biroq mavjud rollarning o‘zi uning bugungi yo‘li tashabbus, mentorlik va jamoa bilan ishlashdan tarkib topganini ko‘rsatadi.
Abdulaziz liderlikni lavozim bilan tenglashtirmaydi. Uning fikricha, har doim ham rahbar lider bo‘la olmaydi. Bu mulohaza liderlikning nom yoki vakolatdan ko‘ra, jamoaga ta’sir o‘tkaza olish, odamlarni bir maqsad atrofida birlashtirish va ularga amalda namuna bo‘lish bilan belgilanishini anglatadi.
Uning talqinida lider guruhning yuragi va miyasidir. Yurak timsoli jamoa ichidagi ruhiy bog‘liqlik, qo‘llab-quvvatlash va insoniy e’tiborni ifodalasa, miya timsoli vaziyatni tahlil qilish, to‘g‘ri yo‘nalish belgilash va oqilona qaror qabul qilishni anglatadi. Abdulaziz aynan shu ikki jihat o‘rtasidagi muvozanatga urg‘u beradi: ba’zan qalbni eshitish, ba’zan esa aql bilan ish qilish lozim.
U lider jamoa a’zolarining qobiliyatlarini to‘g‘ri taqsimlashi kerak, deb hisoblaydi. Bu qarash har bir insonning imkoniyatini ko‘ra bilish va uni umumiy maqsad yo‘lida o‘rinli yo‘naltirishni talab qiladi. Uning ta’kidlashicha, lider ilhomlantiradi va motivatsiya beradi, biroq barcha vazifalarni yolg‘iz o‘zi ado etmaydi. Demak, u jamoaviy ishni vazifalarni bo‘lishish va umumiy natijaga mas’ul bo‘lish jarayoni sifatida anglaydi.
Abdulaziz uchun liderning eng muhim sifatlaridan biri mas’uliyatdir. U har bir jamoa a’zosi bilan ishlash, ularning kamchiliklarini e’tiborsiz qoldirmaslik va ular haqida ma’lumotga ega bo‘lish zarurligini aytadi. Bu fikrini xalq orasidagi «Qush uyida ko‘rganini qiladi» naqli bilan bog‘laydi: jamoa liderdan o‘rnak oladi. Shu sababli liderning shaxsiy muomalasi, intizomi va mas’uliyati jamoaning umumiy madaniyatiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Abdulaziz psixologiyaga qiziqishi orqali ko‘p narsaga erishganini aytadi. U aynan shu qiziqish sabab odamlar bilan to‘g‘ri muloqot qilishni o‘rganganini qayd etadi. Bu uning mentorlik hamda liderlik haqidagi fikrlari bilan bevosita bog‘lanadi, chunki jamoani boshqarish yoki unga yo‘l ko‘rsatishda insonlarni tinglash va tushunish muhim o‘rin tutadi.
To‘g‘ri muloqot uning qarashlarida shunchaki muomala ko‘nikmasi emas. Jamoa a’zolariga vaqt ajratish, ularning kamchiliklari ustida ishlash va ularning imkoniyatlarini to‘g‘ri yo‘naltirish haqidagi fikrlar insonlar bilan individual yondashuv zarurligini bildiradi. Psixologiyaga bo‘lgan qiziqishi bunday yondashuvning shakllanishiga yordam bergan bo‘lishi mumkin.
U hayotda insonga nima qiziq tuyilsa, o‘sha narsaga qo‘l urishni tavsiya qiladi. Biroq bu tavsiya har qanday mashg‘ulotga tasodifiy berilish emas, balki foydali qiziqishni sinab ko‘rish va undan tajriba olishga chaqiriq sifatida namoyon bo‘ladi. Uning o‘zida psixologiyaga qiziqish muloqot malakasini oshirishga xizmat qilgani buning amaliy misolidir.
Abdulaziz boshqalarga har qanday vaziyatga kulib boqishni tavsiya qiladi. Uning aytishicha, qiyinchilik yoki tushkun holatlarda ham doimo kulib yurish, kayfiyatni tushirmaslik kerak; bunday muammolar asab va kayfiyatni buzishga arzimaydi. Bu yondashuv murakkabliklarni inkor etish emas, balki ularga ruhiy bardoshlilik bilan qarashga da’vat sifatida tushunilishi mumkin. Uning shaxsiy prinsipi ham ayni ruhni davom ettiradi: cheklov hissidan ko‘ra, istak va harakat ustun turadi.
Abdulaziz bo‘sh vaqtida sportning futbol, voleybol, tennis va suzish turlari bilan shug‘ullanadi. Bir-biridan farqli bu yo‘nalishlar uning jismoniy faollikka e’tibor berishini ko‘rsatadi. Futbol va voleybol jamoaviy hamkorlikni, tennis individual diqqat va tezkor qarorlarni, suzish esa muntazam mashq hamda chidamlilikni talab qilishi bilan ajralib turadi.
Sportning mazkur turlari uning liderlik tasavvurlari bilan ham ma’lum ma’noda uyg‘un. U jamoada aniq maqsad bo‘lishi, qobiliyatlar to‘g‘ri taqsimlanishi va ishtirokchilar bir-birini qo‘llashi kerakligini ta’kidlaydi. Futbol va voleybol kabi jamoaviy sportlarda ham umumiy natija ishtirokchilarning o‘zaro hamjihatligi bilan bog‘liq bo‘ladi. Biroq bu yerda sport faoliyati mentorlik tajribasining sababi sifatida emas, uning qiziqishlari qatoridagi muhim yo‘nalish sifatida qayd etiladi.
U kitob o‘qiydi va kino ko‘radi. Ushbu mashg‘ulotlar uning bo‘sh vaqtini faqat jismoniy faollik bilan emas, balki mazmunli dam olish va turli qarashlar bilan tanishish orqali ham to‘ldirishini anglatadi. Qaysi kitoblar yoki filmlar unga ko‘proq yoqishi ko‘rsatilmagan, ammo kitobxonlik va kino uning qiziqishlar doirasiga kirishi aniq.
Sport, kitob, kino va psixologiyaga qiziqishlar birgalikda Abdulazizning rang-barang mashg‘ulotlarini ifodalaydi. Bu qiziqishlar orasida insoniy munosabat, jismoniy faollik, kuzatuvchanlik va o‘z ustida ishlashga daxldor jihatlar mavjud. U foydali deb bilgan qiziqishlarni sinash kerakligini aytar ekan, o‘zining mashg‘ulotlari ham shu fikrni amalda ko‘rsatib turadi.
Abdulaziz kelajakda o‘zi xohlagan yo‘nalish — Business management bo‘yicha Toronto Universityda grant asosida tahsil olishni rejalashtiradi. Ushbu niyat uning hozirgi o‘qish yo‘nalishi bilan izchil bog‘langan: u aynan Business managementda bilimini davom ettirib, tanlagan sohasi bo‘yicha chuqurroq tayyorgarlik olishni maqsad qilgan.
Grant asosida o‘qish haqidagi reja uning ta’limga maqsadli yondashayotganini bildiradi. Bunday maqsadni ro‘yobga chiqarish uchun tayyorgarlik, izlanish va muntazam mehnat zarurligi uning motivatsion qarashlari bilan uyg‘unlashadi. U yoshlar uchun bildirgan fikrida mehnatning ko‘rinmas qismi va natijaning ko‘rinadigan pallasi o‘rtasidagi bog‘liqlikka urg‘u beradi.
Uning kelgusi kasbiy maqsadi o‘z sohasida ekspert sifatida ishlashdir. Bu maqsad aniq bir lavozim yoki tashkilot bilan cheklanmagan, ammo yo‘nalishi ravshan: boshqaruv sohasida bilim va amaliy tajribani rivojlantirish. Hozirgi mentorlik rollari hamda tashabbuskorlik tajribasi bu niyatga boradigan yo‘lda jamoaviy muloqot, mas’uliyat va maqsad belgilashni o‘rganish uchun muhim maydon bo‘lishi mumkin.
Abdulazizning rejalari katta maqsadni kundalik prinsiplar bilan bog‘laydi. U natija uchun mehnat qilish, qiziq tuyilgan foydali narsalarni o‘rganish, odamlar bilan to‘g‘ri muloqot qilish va tushkun vaziyatlarda ruhiy muvozanatni saqlash kerakligini ta’kidlaydi. Toronto Universityda tahsil olish istagi hamda ekspert bo‘lib ishlash maqsadi uning bugungi qiziqishlari va faol rollaridan ajralgan emas, balki ular bilan bir yo‘nalishda davom etayotgan rejadir.
Abdulazizning yoshlar uchun asosiy motivatsion fikri quyidagicha: «Boshqalar ko‘rmagan mehnat bir kun kelib, hamma ko‘radigan natijaga aylanadi.» Ushbu iqtibos uning mehnatni faqat darhol e’tirof etilish uchun emas, uzoqroq muddatda natija beradigan jarayon sifatida tushunishini ko‘rsatadi. Unda sabr, izchillik va o‘z kuchiga ishonish g‘oyalari mujassam.
U boshqalarga qiyinchilik yoki tushkun vaziyatda ham kayfiyatni tushirmaslikni tavsiya qiladi. Uning qarashicha, inson har qanday holatga kulib boqishi mumkin va muammolar asab hamda kayfiyatni buzishga arzimaydi. Bu fikr uning ijobiy ruhni saqlashni shaxsiy faoliyat, o‘qish va jamoa bilan ishlashda muhim ichki tayanch deb bilishini anglatadi.
Yoshlar uchun yana bir tavsiyasi — inson o‘ziga qiziq tuyilgan foydali narsaga qo‘l urishi kerakligi haqidadir. Psixologiyaga qiziqishi unga odamlar bilan to‘g‘ri muloqot qilishni o‘rgatgani uning mazkur tavsiyasiga shaxsiy asos beradi. Demak, qiziqishni e’tiborsiz qoldirmaslik yangi ko‘nikma yoki hayotiy tajriba manbaiga aylanishi mumkin.
Uning murojaatida mehnat, ochiqlik va ruhiy bardamlik birlashadi. «Qila olmayman degan so‘z yo‘q, xohlamayman degan so‘z bor» degan shiori ichki to‘siqlarni qayta ko‘rib chiqishga undasa, mehnat haqidagi iqtibosi natijaga erishish uchun vaqt va sabr kerakligini eslatadi. Bu ikki fikr uning kelajak haqida o‘ylaydigan, lekin unga boradigan yo‘l kundalik sa’y-harakatlardan boshlanishini anglaydigan qarashlarini ifodalaydi.
Abdulaziz Abdurahmonov Erkinjon o‘g‘lining bugungi yo‘li Qo‘qondagi oilaviy tarbiya, Business management bo‘yicha tahsil, GrowX tashabbusi va bir nechta mentorlik rolini o‘zida birlashtiradi. Ota-onasining unga kattalardek munosabatda bo‘lishi va kelajak haqida suhbatlashishi uning qarashlarida mas’uliyat, maqsad va mustaqil intilishning shakllanishiga ta’sir qilgan. U bu qarashlarni shiorida ham ochiq ifodalaydi: «Qila olmayman degan so‘z yo‘q, xohlamayman degan so‘z bor».
Volontyorlar maktabi, Eco-Schools va YCC loyihasidagi mentorlik tajribasi uning liderlik haqidagi fikrlarini amaliy yo‘nalish bilan bog‘laydi. U liderni jamoaning yuragi va miyasi deb biladi, jamoa a’zolariga e’tibor, aniq maqsad, to‘g‘ri taqsimot va mas’uliyatni ustuvor deb hisoblaydi. Psixologiyaga qiziqishi orqali o‘rgangan to‘g‘ri muloqot esa ushbu yondashuvning insoniy tomonini kuchaytiradi.
Toronto Universityda grant asosida tahsil olish va keyinchalik o‘z sohasida ekspert bo‘lib ishlash niyati uning oldidagi aniq istiqboldir. Bu maqsad sport, kitobxonlik, kino, psixologiya va jamoaviy faoliyat orqali to‘planayotgan qiziqishlar hamda tajribalar bilan birga shakllanmoqda. U ilgari surgan «Boshqalar ko‘rmagan mehnat bir kun kelib, hamma ko‘radigan natijaga aylanadi.» degan fikr uning bugungi harakatlari va kelajak rejasini realistik tarzda bog‘lab turuvchi asosiy tamoyildir.